ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵੱਡਾ ਉਲਟਫੇਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਆਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਹਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਾਨਸੂਨ ਅਤੇ ਆਲਮੀ ਮੰਦੀ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਅੱਜ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

1. ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਈ ਰਿਕਾਰਡ ਤੇਜ਼ੀ:

ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਰ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਇੰਡੈਕਸ (Core Industries Index) ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੌਰਾਨ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 7.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ ਦਰ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 5.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਡਾਟਾ ਲੜੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਅਪ੍ਰੈਲ 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਛਲੇ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਧਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ 2025 ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ਼ 3.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਮੱਧਮ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਛਲਾਂਗ ਬੇਹੱਦ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

2. ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ:

ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਨੂੰ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।

ਲੋਹੇ ਦੀ ਖਣਿਜ ਉਤਪਾਦਨ (Iron Ore): 18.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ (Electricity): 11.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ (Coal): 10.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਉਤਪਾਦ (Refinery Products): 10.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਸੀਮੈਂਟ ਉਤਪਾਦਨ (Cement): 9.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ (Steel): 4.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ

ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ 3.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦਿਆਂ 10.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਵੀ ਅਗਸਤ ਦੇ 5.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 10.3 ਫ਼ੀਸਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

3. ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਬਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ:

ਸਮੁੱਚੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਹਿਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਹੋਈ ਹੈ:

ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ (Fertilizers) ਵਿੱਚ 11.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ (Natural Gas) ਵਿੱਚ 4.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ (Crude Oil) ਵਿੱਚ 1.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਮੱਧਮ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਕੱਚੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇਨਪੁੱਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।

4. ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਛਿਮਾਹੀ ਰੁਝਾਨ:

ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਯਾਨੀ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਕੋਰ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਇੰਡੈਕਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 5.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਛਿਮਾਹੀ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ਼ 2.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਯਾਨੀ ਆਈਆਈਪੀ (IIP) ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲਗਭਗ 40.27 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸਮੁੱਚੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।

5. ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ 'ਤੇ ਅਸਰ:

ਕੋਰ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਉਛਾਲ ਨੂੰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਇਕੱਲੇ ਸੂਚਕਾਂਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਚਾਲ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।