ਪਟਨਾ/ਲਖਨਊ : ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ  ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਯਾਨੀ ਨੇਪਾਲ ਫਲੱਡ (Nepal Flood Situation) ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬਿਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੇਪਾਲ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜਲ ਕਮਿਸ਼ਨ (CWC) ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਭਾਗ (Disaster Management Department) ਵੱਲੋਂ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਕਸੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਪਾਣੀ ਵਧਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:

ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੀ (Trishuli River) ਦਾ ਪਾਣੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਭਾਰਤੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਗੰਡਕ ਨਦੀ (Gandak River) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਰੇਲਾ ਯਾਨੀ ਫਲੱਡ ਵੇਵ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਵਾਲਮੀਕਿਨਗਰ ਬੈਰਾਜ ਰਾਹੀਂ ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ (Water Level) ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ:

ਜੇਕਰ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਗੰਡਕ ਨਦੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ (Danger Mark) ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਚੰਪਾਰਨ (West Champaran), ਪੂਰਬੀ ਚੰਪਾਰਨ (East Champaran), ਗੋਪਾਲਗੰਜ (Gopalganj), ਮੁਜ਼ੱਫਰਪੁਰ (Muzaffarpur) ਅਤੇ ਸੀਤਾਮੜ੍ਹੀ (Sitamarhi) ਦੇ ਦਰਜਨਾਂ ਨੀਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲ, ਪਸ਼ੂਧਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਜਨ-ਜੀਵਨ, ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ:

ਪਾਣੀ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਵਹਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਵਸੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਸੰਪਰਕ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਫੋਰਸ (NDRF Teams) ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬਚਾਅ ਟੀਮਾਂ (SDRF & Rescue Teams) ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੋਟਾਂ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਸਮੇਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹਾਈ ਅਲਰਟ 'ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ:

ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਗੰਜ (Maharajganj) ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ (Kushinagar) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੰਡਕ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣੀ ਨਦੀ (Narayani River) ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ (UP Irrigation Official) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੇ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖ ਰਿਹਾ ਪਰ ਇਹਤਿਆਤ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਥਾਨਕ ਮਾਨਸੂਨ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋਖਮ:

ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ਜਾਂ ਪੂਰਬੀ ਯੂਪੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਮਾਨਸੂਨ ਬਾਰਿਸ਼ (Heavy Monsoon Rainfall) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਪਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਲਰਟ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਣ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।