ਲੁਧਿਆਣਾ: ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (PAU) ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ (Nutrients) ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿਸਾਨ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਗਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ 'ਤੇ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

PAU ਅਨੁਸਾਰ, ਝੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘਾ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਏਕੜ ਲਈ ਕਰੀਬ 110 ਕਿਲੋ ਯੂਰੀਆ, 75 ਕਿਲੋ SSP (ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਾਸਫੋਰਸ ਸਰੋਤ) ਅਤੇ 20 ਕਿਲੋ MOP (ਪੋਟਾਸ਼) ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀਲਾਪਣ, ਹੌਲਾ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਲੋੜੇ ਖ਼ਰਚ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। PAU ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਵਿੱਚ Iron Deficiency ਅਤੇ White Backed Plant Hopper ਬਾਰੇ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਲਾਹਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

PAU ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਝੋਨੇ ਦੀ ਖਾਦ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਹਰ ਕਿਸਮ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। PR-126, PR-131, PR-132, ਬਾਸਮਤੀ ਕਿਸਮਾਂ, ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਵਾਲਾ ਝੋਨਾ (DSR) ਅਤੇ ਰੋਪੇ ਵਾਲਾ ਝੋਨਾ (Transplanted Paddy) ਲਈ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ, ਯੂਰੀਆ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ (KVK) ਜਾਂ PAU ਦੇ Farm Advisory Service Centre ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ।