ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ (Indian Economy) ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ (Job Market) ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਭਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਾਗੂਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਕੜਾ ਦਫ਼ਤਰ (National Statistics Office - NSO) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਰੀਓਡਿਕ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਸਰਵੇ (Periodic Labour Force Survey - PLFS) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ (Unemployment Rate) ਜੁਲਾਈ 2026 ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਘਟ ਕੇ 5.1 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 5.5 ਫੀਸਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0.4 ਫੀਸਦੀ ਅੰਕ (Percentage Points) ਘੱਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ (Four-Month Low) ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ (Key Statistical Data):

ਪੀ.ਐੱਲ.ਐੱਫ.ਐੱਸ. ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੇਂਡੂ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ (Rural Unemployment) ਜੂਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ 5.0 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ 4.5 ਫੀਸਦੀ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ (Urban Unemployment) ਜੂਨ ਦੇ 6.6 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧ ਕੇ 6.7 ਫੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਸੱਲੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਪਾਰਟੀਸਿਪੇਸ਼ਨ ਰੇਟ (Labour Force Participation Rate - LFPR) ਜੂਨ ਦੇ 54.4 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 55.4 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਕਰ ਪਾਪੂਲੇਸ਼ਨ ਰੇਸ਼ੋ  (Worker Population Ratio - WPR) ਵੀ ਜੂਨ ਦੇ 51.4 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 52.5 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ।

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀਸਿਪੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ:

ਜੁਲਾਈ 2026 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਾਰਜਬਲ (Female Workforce) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਜੂਨ ਦੇ 5.9 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘਟ ਕੇ 5.4 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੇਂਡੂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਲੇਬਰ ਫੋਰਸ ਪਾਰਟੀਸਿਪੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਮਾਅਨੇ:

ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ (Economic Analysts) ਅਨੁਸਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਧਾਰ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ (Positive Economic Signal) ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ ਘਟਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਬਾਦੀ (LFPR ਅਤੇ WPR) ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ (Purchasing Power) ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ (Domestic Consumption) ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ (Indian Share Market) ਯਾਨੀ ਨਿਫਟੀ (Nifty) ਅਤੇ ਸੈਂਸੈਕਸ (Sensex) ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਿਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਚਾਲ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ (CPI Inflation), ਜੀ.ਡੀ.ਪੀ. ਵਿਕਾਸ ਦਰ (GDP Growth Rate), ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਪੀ.ਐੱਮ.ਆਈ. (PMI Index), ਆਰ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ (Interest Rates) ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਤੀ ਨਤੀਜੇ (Corporate Earnings) ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਕਾਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।