ਮੁੰਬਈ : ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗਿਰਾਵਟ (Market Downturn) ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਘਰੇਲੂ ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਇੰਡੈਕਸ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ (Red Zone) ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਬੰਬੇ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦਾ ਇੰਡੈਕਸ ਸੈਂਸੈਕਸ (BSE Sensex) 325.78 ਅੰਕ, 0.42% ਫਿਸਲ ਕੇ 76,909.68 ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਨਿਫਟੀ 50 (NSE Nifty 50) 76.60 ਅੰਕ 0.32% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨਾਲ 24,078.30 ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਗਿਰਾਵਟ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ (Investor Sentiment) ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।

ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੌਰਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਦਬਾਅ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਐੱਨ.ਐੱਸ.ਈ. ਦੇ ਕੁੱਲ 16 ਇੰਡੈਕਸ (16 Major Sectoral Indices) ਵਿੱਚੋਂ 14 ਇੰਡੈਕਸ ਭਾਰੀ ਬਿਕਵਾਲੀ (Heavy Selling) ਨਾਲ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ 'ਚ ਬੰਦ ਹੋਏ। ਬੈਂਕਿੰਗ, ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ, ਆਈ.ਟੀ., ਐੱਫ.ਐੱਮ.ਸੀ.ਜੀ. ਅਤੇ ਮੈਟਲ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸੈਕਟਰ ਹੀ ਮਾਮੂਲੀ ਬੜ੍ਹਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ।

ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ (Key Market Drivers):

1. ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ (Crude Oil Surge): ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (Brent Crude Oil Prices) ਵਧ ਕੇ ਲਗਭਗ 92 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ($92/barrel) ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ 85 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਾਮਦ ਬਿੱਲ, ਕਰੰਟ ਅਕਾਊਂਟ ਘਾਟੇ (CAD) ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧਣ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

2. ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ (West Asia Geopolitical Tension): ਮੱਧ ਪੂਰਬ (West Asia) ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਗੰਭੀਰ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ (Supply Chain) ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਜੋਖਮ ਭਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Risk Assets) ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਕੱਢ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

3. ਗਲੋਬਲ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ (Rising Global Bond Yields): ਅਮਰੀਕਾ (US), ਜਰਮਨੀ (Germany) ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ (Japan) ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੋਬਲ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡਜ਼ (Global Bond Yields) ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ (Emerging Markets) 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਂਡ ਯੀਲਡਜ਼ ਕਾਰਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ (Foreign Institutional Investors - FIIs) ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤੀ ਇਕੁਇਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਾਸੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਗਈ।

ਵਿੱਤੀ ਮਾਹਿਰਾਂ (Financial Experts) ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਾਤ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ (Volatility) ਬਣੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੁਨਿਆਦ (Strong Fundamentals) ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਣ।